Τη δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου ενημέρωσης και εκπαίδευσης των πολιτών για τις δυνατότητες και τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης, με τη συνεργασία της Περιφέρειας Αττικής και των 66 δήμων, πρότεινε ο Περιφερειάρχης Νίκος Χαρδαλιάς, κατά τη διάρκεια συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Μια νέα πρωτοβουλία που επιδιώκει να φέρει την Τεχνητή Νοημοσύνη πιο κοντά στους πολίτες, μέσα από οργανωμένες δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης σε τοπικό επίπεδο, παρουσίασε ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, απευθύνοντας ανοιχτή πρόσκληση συνεργασίας προς τους 66 δημάρχους του Λεκανοπεδίου.

Η πρόταση διατυπώθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου «Η Ψυχολογία της Τεχνητής Νοημοσύνης: Εμπιστοσύνη, Αλήθεια, Σχέσεις και Ανθρώπινη Αυτονομία», το οποίο πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 24 Οκτωβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Αττικής, του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Αττικής και του Κέντρου Ανάπτυξης Ψηφιακών Δεξιοτήτων.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε ο Περιφερειάρχης, η συνεργασία μπορεί να αναπτυχθεί από τον Νοέμβριο του 2026 έως τον Απρίλιο του 2027, με τη διοργάνωση ενημερωτικών εκδηλώσεων στους δήμους της Αττικής. Στόχος είναι οι πολίτες να κατανοήσουν τις αλλαγές που επιφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη, να γνωρίσουν τις πρακτικές εφαρμογές της και να αποκτήσουν τα απαραίτητα εφόδια για την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση της.

Νίκος Χαρδαλιάς: «Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι τεχνολογική, είναι ανθρώπινη»

Στον χαιρετισμό του, ο Νίκος Χαρδαλιάς υπογράμμισε ότι η ταχύτατη ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργεί νέες δυνατότητες, αλλά ταυτόχρονα θέτει σημαντικά ζητήματα που αφορούν την ανθρώπινη κρίση, την προστασία της ιδιωτικότητας και την αξιοπιστία της πληροφορίας.

Επισήμανε ότι η νέα τεχνολογία επηρεάζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται, εκπαιδεύονται, επικοινωνούν και λαμβάνουν αποφάσεις, τονίζοντας πως η μεγαλύτερη πρόκληση δεν περιορίζεται στις δυνατότητες των αλγορίθμων, αλλά συνδέεται με τον τρόπο αξιοποίησής τους από την κοινωνία.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη να προστατευθεί η κριτική σκέψη των πολιτών, επισημαίνοντας ότι η τεχνολογική πρόοδος πρέπει να συνοδεύεται από γνώση, υπευθυνότητα και ισότιμη πρόσβαση στις ψηφιακές δυνατότητες.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Περιφερειάρχης απηύθυνε πρόσκληση στους δημάρχους της Αττικής να συνεργαστούν με την Περιφέρεια για τη διοργάνωση εκδηλώσεων, μέσα από τις οποίες θα αναδεικνύονται τόσο τα οφέλη όσο και οι κίνδυνοι της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η πρωτοβουλία απευθύνεται σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, από εκπαιδευτικούς, γονείς και μαθητές μέχρι εργαζομένους και μεγαλύτερους σε ηλικία πολίτες, με στόχο την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και την αντιμετώπιση φαινομένων παραπληροφόρησης.

«Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο. Όχι το αντίστροφο», υπογράμμισε ο Νίκος Χαρδαλιάς, περιγράφοντας την ανθρωποκεντρική προσέγγιση που, όπως ανέφερε, επιδιώκει να ακολουθήσει η Περιφέρεια Αττικής.

Στο επίκεντρο η εμπιστοσύνη, η παραπληροφόρηση και τα deepfakes

Το συνέδριο συγκέντρωσε επιστήμονες, πανεπιστημιακούς, εκπαιδευτικούς και εκπροσώπους φορέων, οι οποίοι εξέτασαν τις κοινωνικές, ψυχολογικές και ηθικές διαστάσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Οι εργασίες ξεκίνησαν με χαιρετισμό του Διευθυντή του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Αττικής, Σωτήρη Νικολαρόπουλου.

Στην πρώτη θεματική ενότητα, με αντικείμενο την ψυχολογία της εμπιστοσύνης στην Τεχνητή Νοημοσύνη, συμμετείχαν ο Πρόεδρος του Τμήματος Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ και Καθηγητής Αναπτυξιακής Ψυχολογίας, Σπυρίδων Τάνταρος, και ο Καθηγητής Γνωστικής Ψυχολογίας και Κυβερνοψυχολογίας, Πέτρος Ρούσσος.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στους μηχανισμούς που οδηγούν τους χρήστες να εμπιστεύονται τις απαντήσεις των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, ακόμη και όταν αυτές ενδέχεται να περιέχουν ανακρίβειες.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην ανάγκη οι πολίτες να διατηρούν την ικανότητα αξιολόγησης των πληροφοριών και να μην αντιμετωπίζουν τις απαντήσεις των αλγορίθμων ως αδιαμφισβήτητες.

Ξεχωριστό μέρος του συνεδρίου αφιερώθηκε στα deepfakes και στο συνθετικό περιεχόμενο, με ζωντανή επίδειξη εφαρμογών και τεχνικών ελέγχου της αξιοπιστίας των πληροφοριών.

Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να δημιουργηθούν παραποιημένες εικόνες, βίντεο και ηχητικά αποσπάσματα, τα οποία εμφανίζονται ως αυθεντικά.

Το συγκεκριμένο ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ενημέρωση και τη δημόσια επικοινωνία, καθώς η δυνατότητα παραγωγής πειστικού οπτικοακουστικού υλικού δημιουργεί νέες προκλήσεις για την αναγνώριση της παραπληροφόρησης και την προστασία της αξιοπιστίας των ειδήσεων.

Τεχνητή Νοημοσύνη και ανθρώπινες σχέσεις

Μια ακόμη σημαντική διάσταση που εξετάστηκε αφορούσε τη σχέση των ανθρώπων με τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης τα οποία χρησιμοποιούνται ως ψηφιακοί συνομιλητές, βοηθοί ή σύμβουλοι.

Στη θεματική ενότητα «Τεχνητή Νοημοσύνη: Ένας σύμβουλος χωρίς ψυχή;», με τη συμμετοχή του Σωτήρη Νικολαρόπουλου και του ιατρού Γιώργου Κορμά, αναπτύχθηκαν προβληματισμοί γύρω από την ανθρώπινη αλληλεπίδραση, τη συναισθηματική σύνδεση με τις ψηφιακές εφαρμογές και τις πιθανές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.

Η συζήτηση εστίασε επίσης στην τάση των χρηστών να αποδίδουν ανθρώπινα χαρακτηριστικά σε συστήματα που λειτουργούν με αλγορίθμους, καθώς και στα όρια που πρέπει να υπάρχουν στη χρήση τέτοιων εφαρμογών.

Στο επίκεντρο βρέθηκε η ανάγκη να διατηρείται σαφής η διάκριση ανάμεσα στην ανθρώπινη επικοινωνία και στην αλληλεπίδραση με ένα αυτοματοποιημένο σύστημα.

Οι προκλήσεις για γονείς, παιδιά και εκπαιδευτικούς

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η ενότητα «Οικογένεια, Εκπαίδευση και Ψηφιακή Ανθεκτικότητα», στην οποία εξετάστηκε η ολοένα συχνότερη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης από παιδιά και εφήβους.

Με τη συμμετοχή του Συντονιστή του Κέντρου Ανάπτυξης Ψηφιακών Δεξιοτήτων Αττικής, Άρη Λούβρη, και της Τσαμπίκας Καράκιζα, αναδείχθηκε η ανάγκη συστηματικής ενημέρωσης των οικογενειών και της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση μπορεί να δημιουργήσει νέες δυνατότητες μάθησης και πρόσβασης στη γνώση. Παράλληλα, όμως, εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, την προστασία των προσωπικών δεδομένων των ανηλίκων και την υπερβολική εξάρτηση από αυτοματοποιημένες απαντήσεις.

Στο πλαίσιο των εργασιών παρουσιάστηκε επίσης η ψηφιακή πλατφόρμα διαχείρισης μάθησης του Κέντρου Ανάπτυξης Ψηφιακών Δεξιοτήτων, ενώ έγινε αναφορά σε πρακτικές ψηφιακής εκπαίδευσης και στο πρόγραμμα Digin Europe.

Η ανθρώπινη κρίση στο επίκεντρο των αποφάσεων

Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ανθρώπινη αυτονομία, με έμφαση στις αλλαγές που συντελούνται στην κοινωνία και στην αγορά εργασίας.

Οι συμμετέχοντες εξέτασαν τις προϋποθέσεις για τη διαφανή και υπεύθυνη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου οι αυτοματοποιημένες διαδικασίες επηρεάζουν αποφάσεις που αφορούν άμεσα τους πολίτες.

Κεντρικό ζήτημα αποτέλεσε η διασφάλιση ότι η τεχνολογία θα λειτουργεί υποστηρικτικά στην ανθρώπινη δραστηριότητα, χωρίς να περιορίζει την προσωπική αυτονομία και την ευθύνη των αποφάσεων.

Ο ρόλος της Αυτοδιοίκησης στην ψηφιακή εκπαίδευση

Η πρόταση του Νίκου Χαρδαλιά προς τους 66 δημάρχους προσδίδει ιδιαίτερη αυτοδιοικητική διάσταση στην προσπάθεια ενημέρωσης των πολιτών για την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Οι δήμοι, ως ο πλησιέστερος προς τον πολίτη θεσμός διοίκησης, μπορούν να συμβάλουν στη διάδοση της ψηφιακής γνώσης μέσα από τοπικές εκδηλώσεις, εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες και συνεργασίες με σχολεία, κοινωνικές δομές και επιστημονικούς φορείς.

Η περίοδος από τον Νοέμβριο του 2026 έως τον Απρίλιο του 2027 αποτελεί το χρονικό πλαίσιο που πρότεινε ο Περιφερειάρχης για την ανάπτυξη αυτής της συνεργασίας, με τις επιμέρους δράσεις να αποτελούν αντικείμενο συνεννόησης με τις δημοτικές αρχές.

Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Digital Literacy της Περιφέρειας Αττικής, με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του Προγράμματος «Αττική» 2021–2027.