Ένα νέο, πιο απαιτητικό πλαίσιο αρμοδιοτήτων και ευθυνών δημιουργεί για τους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης η «Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ευάλωτων Προσώπων» που βρίσκεται σε διαβούλευση από τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.

Η πολιτική για τους πρόσφυγες, μετανάστες ευάλωτες κατηγορίες πολιτών τρίτων χωρών, δεν αφορά, πλέον, μόνο στις υπηρεσίες του κεντρικού κράτους, αλλά οι αρμοδιότητες διαχείρισης του μεταναστευτικού επεκτείνονται και στις τοπικές Αρχές, στο πλαίσιο και τη λογική της οικοδόμησης μίας νέας πολιτικής παρεμβάσεων και δράσεων, όπου οι υπηρεσίες των δήμων καλούνται να λειτουργήσουν ως τοπικός επιχειρησιακός βραχίονας ενός εθνικού μηχανισμού προστασίας.

Συγκεκριμένα, η νέα στρατηγική του υπουργείου, βασίζεται στους άξονες της ενίσχυσης του πλαισίου προστασίας, της πρόσβασης σε υπηρεσίες και δικαιώματα, και της ανάπτυξης μηχανισμού ανταπόκρισης μέσω συντονισμού, εκπαίδευσης και διαχείρισης δεδομένων.

Για την επιτυχημένη εφαρμογή του μοντέλου, οι δήμοι θα πρέπει να αναλάβουν υποχρεώσεις που τους θέτουν στην πρώτη γραμμή, με αντικείμενα και τον εντοπισμό, την αξιολόγηση, την παραπομπή και τη συνεχή υποστήριξη ευάλωτων προσώπων, μέσω δράσεων κοινωνικής συνοχής.

Σημαντικός, όσο και αναβαθμισμένος θα είναι ο ρόλος των κατά τόπους Κέντρων Κοινότητας και ειδικότερα των Κέντρων Ένταξης Μεταναστών, ως θεσμικά αναγνωρισμένες υπηρεσίες των πρωτοβάθμιων ΟΤΑ.

Μέσα από αυτά, οι δήμοι αναλαμβάνουν ρόλο τοπικού σημείου αναφοράς για ενημέρωση, συμβουλευτική, διασύνδεση με κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες, καθώς και για την υποστήριξη πρόσβασης σε βασικά αγαθά και διοικητικές διαδικασίες.

Παράλληλα, η στρατηγική προβλέπει μηχανισμούς διασύνδεσης της Γενικής Γραμματείας με τις δομές των δήμων, δημιουργώντας ένα πιο οργανωμένο σύστημα παραπομπής και διαχείρισης υποθέσεων.

Με άλλα λόγια, οι κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων, τα Κέντρα Κοινότητας, οι δομές αστέγων και οι συναφείς δημοτικές υπηρεσίες θα χρειαστεί να λειτουργούν σε στενότερο συντονισμό με το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, την ΕΛ.ΑΣ., τα νοσοκομεία και άλλους εμπλεκόμενους φορείς.

Αυτό που μένει να απαντηθεί, για τους δήμους και ιδιαίτερα για τους μεγάλους αστικούς, ή για όσους φιλοξενούν σημαντικούς πληθυσμούς μεταναστών, είναι η κάλυψη των αυξημένων απαιτήσεων σε προσωπικό, η κατάλληλη εκπαίδευσή των στελεχών και η διοικητική επάρκεια.

Υπό την προϋπόθεση ότι οι συγκεκριμένες απαιτήσεις πληρούνται, οι Διευθύνσεις Κοινωνικών Υπηρεσιών των δήμων αναμένεται να ενταχθούν σε ένα πιο δομημένο πλαίσιο διαχείρισης σύνθετων κοινωνικών περιστατικών, από ασυνόδευτους ανηλίκους έως και ζητήματα που αφορούν στο έργο των διεθνών διωκτικών Αρχών, όπως τα θύματα βίας και η εμπορία ανθρώπων.

Με την υποστελέχωση να περιορίζει τις δυνατότητες των δήμων και το πρόβλημα της έλλειψης δομών να μεγεθύνει το πρόβλημα, οι εκπρόσωποι της πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης αναμένεται να προβάλουν αντιδράσεις για το πλαίσιο εφαρμογής της αναθεωρημένης στρατηγικής για το μεταναστευτικό .

Τέλος, συγκεκριμένες θέσεις και προτάσεις για το θέμα του νέου χάρτη κοινωνικής προστασίας, εκτιμάται ότι θα έχουμε, μετά το πέρας της διαβούλευσης, στις 14 του μήνα από τα θεσμικά, συλλογικά  όργανα της Αυτοδιοίκησης, όπως οι ΠΕΔΑ και η ΚΕΔΕ.