Στην τελική ευθεία για να περάσει από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση βρίσκεται το Μητροπολιτικό Πάρκο «ΑΕΝΑΟΝ» στον Φαληρικό Όρμο, ένα από τα μεγαλύτερα και πλέον εμβληματικά έργα αστικής ανάπλασης που έχουν προγραμματιστεί στην Αττική.

Η ημερομηνία-ορόσημο είναι 2 Σεπτεμβρίου 2026, οπότε αναμένεται να υπογραφεί η σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής και του αναδόχου σχήματος με κορμό τις ΤΕΡΝΑ – ΜΕΤΚΑ, εξέλιξη που θα σηματοδοτήσει την έναρξη της κατασκευαστικής περιόδου. Η υπογραφή έρχεται μετά την ολοκλήρωση του προσυμβατικού ελέγχου και το «πράσινο φως» που έδωσε το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Πρόκειται για ένα έργο προϋπολογισμού της τάξης των 320 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, το οποίο φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά την εικόνα του Φαληρικού Όρμου και να δημιουργήσει έναν μεγάλο, ανοιχτό δημόσιο χώρο πρασίνου, αναψυχής, πολιτισμού και άθλησης δίπλα στη θάλασσα.

Ένα νέο μητροπολιτικό τοπόσημο 741 στρεμμάτων

Η συνολική περιοχή παρέμβασης εκτείνεται σε περισσότερα από 741 στρέμματα, σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία του παραλιακού μετώπου της Αττικής.

Κεντρικός άξονας του σχεδιασμού είναι η δραστική ενίσχυση του φυσικού περιβάλλοντος. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει παρουσιάσει η Περιφέρεια Αττικής, περίπου τα τρία τέταρτα της έκτασης θα συνδέονται με το πράσινο και το φυσικό περιβάλλον, ενώ προβλέπεται η φύτευση περισσότερων από 4.000 δέντρων και δεκάδων χιλιάδων θάμνων και άλλων φυτεύσεων.

Το «ΑΕΝΑΟΝ» σχεδιάζεται όχι ως ένα συμβατικό πάρκο, αλλά ως ένας υπερτοπικός πόλος που θα συνδέει το πράσινο με την αναψυχή, τον αθλητισμό, τον πολιτισμό και την εκπαίδευση.

Στους χώρους του προβλέπονται, μεταξύ άλλων, διαδρομές περιπάτου, ποδηλατόδρομοι, χώροι άθλησης και αναψυχής, πολιτιστικές εγκαταστάσεις, χώροι κοινωνικών εκδηλώσεων και υποδομές εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων για παιδιά.

Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ελεύθερη πρόσβαση και στη συμπερίληψη, ώστε το πάρκο να μπορεί να χρησιμοποιείται από κατοίκους και επισκέπτες όλων των ηλικιών.

Η Αττική επιχειρεί να «ξανασυναντήσει» τη θάλασσα

Η σημασία του έργου ξεπερνά τα όρια μιας μεγάλης περιβαλλοντικής παρέμβασης. Ο σχεδιασμός φιλοδοξεί να αποκαταστήσει τη σχέση του αστικού ιστού με το παραλιακό μέτωπο, μετατρέποντας μια έκταση που επί δεκαετίες παρέμενε σε μεγάλο βαθμό αποκομμένη από την καθημερινότητα των πολιτών σε έναν οργανωμένο μητροπολιτικό δημόσιο χώρο.

Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς έχει χαρακτηρίσει το ΑΕΝΑΟΝ έργο-τοπόσημο, σημειώνοντας ότι στόχος είναι η Αττική να «ξαναβλέπει τη θάλασσα» έπειτα από δεκαετίες κατά τις οποίες το παραλιακό μέτωπο παρέμενε αποκομμένο από τον πολεοδομικό ιστό.

Η ανάπλαση εντάσσεται παράλληλα στον ευρύτερο μετασχηματισμό της Αθηναϊκής Ριβιέρας, δημιουργώντας έναν νέο μεγάλο δημόσιο πόλο ανάμεσα στις υφιστάμενες υποδομές του Φαλήρου και του παραλιακού μετώπου.

Η δεύτερη μεγάλη φάση της ανάπλασης του Φαληρικού Όρμου

Η δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου αποτελεί ουσιαστικά τη δεύτερη φάση των παρεμβάσεων στον Φαληρικό Όρμο, μετά τα μεγάλα αντιπλημμυρικά και οδικά έργα που προηγήθηκαν.

Η νέα φάση μεταφέρει πλέον το βάρος από τα έργα βασικών υποδομών στη διαμόρφωση του ίδιου του μητροπολιτικού πάρκου και των χώρων που θα παραδοθούν στους πολίτες.

Ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε με εκτιμώμενη αξία 258,06 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, δηλαδή περίπου 320 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, ενώ προβλέπεται η υλοποίηση του έργου με το σύστημα μελέτη – κατασκευή.

Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 85%

Καθοριστικής σημασίας για την υλοποίηση του ΑΕΝΑΟΝ είναι η εξασφάλιση της χρηματοδότησής του.

Το έργο έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή – Πολιτική Προστασία 2021-2027» και η σύμβαση συγχρηματοδοτείται σε ποσοστό 85% από το Ταμείο Συνοχής, ενώ το υπόλοιπο ποσό καλύπτεται από εθνικούς πόρους.

Η εξασφάλιση των κοινοτικών πόρων αποτέλεσε κρίσιμο στάδιο για την επανεκκίνηση του σχεδιασμού, καθώς το έργο είχε περάσει στο παρελθόν από διαδοχικές καθυστερήσεις και αλλαγές προγραμματισμού.

Χρονοδιάγραμμα 36 μηνών

Με την υπογραφή της σύμβασης στις 2 Σεπτεμβρίου θα αρχίσει να μετρά αντίστροφα και το συμβατικό χρονοδιάγραμμα του έργου.

Η προβλεπόμενη διάρκεια κατασκευής έχει οριστεί σε 36 μήνες, με την ολοκλήρωση του πάρκου να τοποθετείται, εφόσον δεν υπάρξουν σημαντικές καθυστερήσεις, μέσα στο 2029. Τα πρώτα εργοτάξια εκτιμάται ότι θα αναπτυχθούν στις αρχές του 2027.

Μάλιστα, στη σύμβαση προβλέπεται και οικονομικό κίνητρο για ταχύτερη παράδοση. Ο ανάδοχος μπορεί να λάβει πρόσθετη καταβολή ίση με 1% της αρχικής συμβατικής αξίας χωρίς ΦΠΑ, εφόσον ολοκληρώσει το έργο σε χρόνο τουλάχιστον 10% μικρότερο από τη συμβατική προθεσμία.

Από τις εξαγγελίες στα εργοτάξια

Η υπογραφή της σύμβασης αποτελεί το πλέον καθοριστικό βήμα για ένα έργο που επί χρόνια βρισκόταν στο επίκεντρο σχεδιασμών, αλλαγών και καθυστερήσεων.

Πλέον, το ενδιαφέρον μεταφέρεται στην κατασκευαστική φάση και κυρίως στην τήρηση του απαιτητικού χρονοδιαγράμματος.

Εφόσον το έργο εξελιχθεί σύμφωνα με τον προγραμματισμό, ο Φαληρικός Όρμος αναμένεται μέσα στα επόμενα χρόνια να αποκτήσει έναν από τους μεγαλύτερους οργανωμένους δημόσιους χώρους πρασίνου του Λεκανοπεδίου.

Το «ΑΕΝΑΟΝ» φιλοδοξεί να αποτελέσει κάτι περισσότερο από μία ακόμη ανάπλαση. Στόχος είναι η δημιουργία ενός νέου μητροπολιτικού τοπόσημου, που θα συνδέει την πόλη με τη θάλασσα και θα προσφέρει έναν μεγάλο δημόσιο χώρο πρασίνου, άθλησης, πολιτισμού και αναψυχής σε κατοίκους και επισκέπτες ολόκληρης της Αττικής.