Από τη μια οι υποθέσεις διαφθοράς που ταλανίζουν τις πολεοδομίες και από την άλλη οι πολύ χαμηλές επιδόσεις τους στην αξιολόγηση των πολιτών -δεν υπάρχει ούτε μία που να περνά τη βάση- οδηγούν την κυβέρνηση στην απόσπασή τους από τους Δήμους και την κεντροποίησή τους.
Οι 150 Υπηρεσίες Δόμησης που αξιολογήθηκαν ήταν στην καλύτερη περίπτωση μέτριες (ανώτερος βαθμός 4,9), πολλές από αυτές “έπιασαν πάτο”, ενώ είναι γνωστό τοις πάσι ότι στο εσωτερικό τους αναπτύσσονται τοπικά κυκλώματα και ότι αποτελούν εστίες κακοδιαχείρισης.
Οι δύο βασικές ιδέες που έχουν πέσει στο τραπέζι είναι η αρμοδιότητά τους να περάσει στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (το πιο πιθανό σενάριο), ή να πάνε στο επίπεδο των 13 Περιφερειών της χώρας.
Σε κάθε περίπτωση και ανεξαρτήτως του εποπτεύοντος φορέα, είναι δεδομένο ότι το επόμενο διάστημα θα υπάρξουν συγχωνεύσεις Υπηρεσιών Δόμησης, καθώς παρατηρείται σε πολλούς νομούς το φαινόμενο η Υπηρεσία Δόμησης ενός δήμου να είναι λειτουργική και πλήρως στελεχωμένη και μια άλλη παρακείμενου δήμου να κωλυσιεργεί για διάφορους λόγους. Δεν είναι δε καθόλου απίθανο για ορισμένους δημάρχους να αποσπούν προσωπικό και κυρίως μηχανικούς από τις Πολεοδομίες, προκειμένου να στελεχώσουν τις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων τους που παράγουν πολύ πιο μετρήσιμο έργο για το πολιτικό τους προφίλ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εκκρεμεί η συζήτηση μεταξύ της ηγεσίας των υπουργείων Περιβάλλοντος & Ενέργειας και Εσωτερικών για να διαμορφωθεί κοινό σχέδιο για το ζήτημα. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός προανήγγειλε αποφάσεις κατά την πρόσφατη παρουσίαση των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης. «Παίρνουν χαμηλό βαθμό. Αυτό μας προβληματίζει ιδιαίτερα. Παίρνουν ακόμα πιο χαμηλό βαθμό εκεί που υπάρχουν, προφανώς, ενδείξεις και αποδείξεις πια παράνομων αδειοδοτήσεων τοπικών κυκλωμάτων. Όμως αναμένεται μια δραστική παρέμβαση από πλευράς κυβέρνησης και του αρμόδιου υπουργείου για τον τρόπο με τον οποίο εκδίδονται πια οι άδειες δόμησης. Νομίζω, το σύστημα αυτό έχει φτάσει πια στα όριά του και πρέπει να αναμορφωθεί με τρόπο πολύ πιο δραστικό», είχε υπογραμμίσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Εν τω μεταξύ, ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε αυτές τις υπηρεσίες είναι ότι μετά την εξάρθρωση ενός κυκλώματος καρατομείται μια σειρά υπαλλήλων, οι οποίοι εν συνεχεία δεν αναπληρώνονται, με αποτέλεσμα η Πολεοδομία να δυσκολεύεται να λειτουργήσει με κανονικούς ρυθμούς και να ανταποκριθεί στον όγκο των υποθέσεων, οι οποίες στο τέλος καταλήγουν να λιμνάζουν.
Τι λένε οι αριθμοί
Τα νούμερα της αξιολόγησης λένε κατά τεκμήριο την αλήθεια. Τέσσερις ΥΔΟΜ μοιράζονται την κορυφή της βαθμολογίας με 4,9: οι Πολεοδομίες Κιλελέρ, Εδεσσας, Καστοριάς και Εορδαίας. Πρόκειται για μικρότερης εμβέλειας δήμους, ακόμα κι αν σε κάποιες περιπτώσεις μιλάμε για πρωτεύουσες νομών. Από κοντά με 4,8 ακολουθούν οι Πολεοδομίες Αργους Ορεστικού και Νάξου και με 4,7 η Πολεοδομία Φλωρίνης.
Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι μόλις 38 από τις Πολεοδομίες της χώρας (σύνολο 150) παίρνουν βαθμό πάνω από 4. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται ελάχιστες ΥΔΟΜ της Αττικής, όπως αυτή του Περιστερίου (4,3), του Ασπρόπυργου (4,3), της Γλυφάδας (4,2), του Μοσχάτου (4,2), της Φυλής (4,1), του Ελληνικού (4) και της Αγίας Βαρβάρας (4). Ακόμα χειρότερη είναι η κατάσταση στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, τη Θεσσαλονίκη, όπου μόνο η Πολεοδομία Αμπελόκηπων-Μενεμένης διασώζεται με 4,2.
Στον πάτο της σχετικής βαθμολογικής λίστας βρίσκονται οι «αμαρτωλές» Πολεοδομίες Ρόδου (1,9) και Σιθωνίας (2), ενώ κάτω από 3 παίρνουν οι Πολεοδομίες Παλλήνης, Πεντέλης, Σαρωνικού, Ηλιδας, Ζωγράφου, Λαυρεωτικής, Δάφνης-Υμηττού, Διονύσου, Λευκάδας, Εμμανουήλ Παππά, Μαρκόπουλου, Ανδραβίδας-Κυλλήνης, Θήρας, Ηγουμενίτσας, Ζακύνθου, Χερσονήσου, Ζηρού, Μάνδρας-Ειδυλλίας, Μαραθώνος, Αρχανών, Ηρακλείου Κρήτης, Νέας Προποντίδας, Καισαριανής, Ωρωπού, Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων, Πάργας και Κασσάνδρας Χαλκιδικής.
Την ίδια ώρα λαμβάνει χώρα και μια σειρά άλλων παρεμβάσεων ως προς τη λειτουργία της πολεοδομικής διαδικασίας. Πριν λίγες ημέρες, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου προανήγγειλε ότι εντός του έτους θα έχει ολοκληρωθεί η ενιαιοποίηση της πολεοδομικής διαδικασίας. «Το 2025 θα υπάρξει πλήρης κωδικοποίησης της πολεοδομικής διαδικασίας. Ολα τα άρθρα θα βρίσκονται σε ένα κείμενο για να μη χρειάζεται να ψάχνει κάποιος από δω και από εκεί», δήλωσε ο κ. Παπασταύρου.
Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις η έκδοση αδειών, ανάλογα με την ερμηνεία νόμων και διατάξεων, είναι στη διακριτική ευχέρεια των υπαλλήλων. Υπάρχουν μάλιστα και δήμοι όπου η λειτουργία των Πολεοδομιών έχει «αυτονομηθεί» με τέτοιο τρόπο, ώστε οι δήμαρχοι και οι γενικοί γραμματείς των δήμων αναζητούν τρόπους να βάλουν «επιτηρητές» στους υπαλλήλους και τους προϊσταμένους τους.
Παράλληλα, αυτή την περίοδο τρέχει και ένα μεγάλο έργο ψηφιοποίησης, εμβέλειας άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος για την ψηφιοποίηση των πολεοδομικών αρχείων, κάτι που αφορά σχεδόν 3,5 εκατομμύρια οικοδομικές άδειες και 44 εκατομμύρια σχέδια. Είναι άλλωστε γνωστό το φαινόμενο οι έγχαρτες άδειες να χάνονται σε ορισμένες ΥΔΟΜ, με αποτέλεσμα οι πολίτες να καλούνται να καταρτίσουν τον φάκελο από την αρχή.
