Νέα νομοθετική ρύθμιση για τον ΝΟΚ: Τι προβλέπει

Κατατέθηκε αργά χθες το βράδυ, με τροπολογία στη Βουλή, η πολυαναμενόμενη νομοθετική ρύθμιση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με την οποία επιχειρείται η άρση του αδιεξόδου που προκάλεσαν οι πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα πολεοδομικά κίνητρα του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ). Η ρύθμιση επιχειρεί να ξεμπλοκάρει την οικοδομική δραστηριότητα, η οποία παραμένει επί πέντε μήνες σε αναστολή, έπειτα από τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας που έκριναν παράνομες κρίσιμες διατάξεις του ΝΟΚ. Την ίδια ώρα, οι εργολάβοι δηλώνουν αποφασισμένοι να διεκδικήσουν αποζημιώσεις για τη ζημιά που υπέστησαν, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ήδη κατατεθεί προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Βασική προτεραιότητα του ΥΠΕΝ με τη εν λόγω νομοθετική ρύθμιση είναι να εξασφαλίσει την ασφάλεια δικαίου, την προστασία του περιβάλλοντος και την τόνωση της αναπτυξιακής δραστηριότητας. Συγκεκριμένα, η νέα ρύθμιση διασφαλίζει τη συνέχιση των εργασιών σε έργα που είχαν εκκινήσει νόμιμα έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024, ενισχύει την ασφάλεια των οικοδομικών αδειών, προβλέπει δίκαιες διαδικασίες αναθεώρησης όπου απαιτείται, και εισάγει για πρώτη φορά τον μηχανισμό του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, ως εργαλείου αντιστάθμισης και βιώσιμης αναβάθμισης του οικιστικού περιβάλλοντος.

Στο πλαίσιο αυτό, με τη νέα ρύθμιση καταργούνται οι αντισυνταγματικές διατάξεις του ΝΟΚ και τα πολεοδομικά κίνητρα ενσωματώνονται πλέον στον τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται στασιμότητα, καθυστερήσεις και ματαιώσεις νέων κατασκευών, προστατεύεται το περιβάλλον και δημιουργείται ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο για επενδύσεις.

Η ρύθμιση αφορά όλους όσοι έχουν οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν με βάση τον ΝΟΚ και περιλαμβάνουν τα κίνητρα και τις προσαυξήσεις που κρίθηκαν αντισυνταγματικά. Επηρεάζονται επίσης οι αγοραστές, επενδυτές, κατασκευαστές, αλλά και οι Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ), οι οποίες έχουν την ευθύνη έκδοσης και αναθεώρησης των οικοδομικών αδειών.

Από εδώ και στο εξής, επίσης τα κίνητρα του ΝΟΚ δεν θα ισχύουν οριζόντια. Αντιθέτως, θα εντάσσονται τεκμηριωμένα και προσαρμοσμένα στον πολεοδομικό σχεδιασμό κάθε περιοχής. Αυτό σημαίνει ότι μέσω του Προγράμματος Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», που υλοποιείται από το ΥΠΕΝ και αφορά στο 80% της Επικράτειας, τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ – ΕΠΣ) θα ορίζουν ειδικές ζώνες κινήτρων. Οι μελετητές των σχεδίων αυτών, με επιστημονική τεκμηρίωση, θα λαμβάνουν υπόψη τη θέση, το βαθμό ανάπτυξης, τις ιδιαιτερότητες και τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής, ώστε να προσδιορίσουν πού και πώς μπορούν να ισχύσουν τα κίνητρα.

Όσοι έχουν ήδη οικοδομική άδεια με τα κίνητρα και τις προσαυξήσεις του ΝΟΚ και έχουν ξεκινήσει εργασίες – όπως εκσκαφές – έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024, μπορούν να συνεχίσουν την υλοποίησή της χωρίς αναθεώρηση ή οικονομική επιβάρυνση. Επιπλέον, έχουν πλέον και τη δυνατότητα αναθεώρησης της άδειας, αν το επιθυμούν, επίσης χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση (φόρους, παράβολα, εισφορές, κρατήσεις). Οι όροι και οι προϋποθέσεις για την απόδειξη της έναρξης εργασιών μέχρι την παραπάνω ημερομηνία θα εξειδικευτούν με Προεδρικό Διάταγμα.

Αντίθετα, όσοι δεν ξεκινήσουν εργασίες έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024, δεν χάνουν το δικαίωμα δόμησης. Ωστόσο, θα πρέπει να προχωρήσουν σε αναθεώρηση της οικοδομικής τους άδειας, ώστε να αφαιρεθούν τα αντισυνταγματικά κίνητρα και προσαυξήσεις. Σημειώνεται ότι οι εν λόγω αναθεωρήσεις δεν συνοδεύονται από νέα έξοδα: δεν απαιτείται η καταβολή φόρων, παραβόλων, εισφορών ή κρατήσεων. Διεκπεραιώνονται κατά προτεραιότητα και ανέξοδα από τις αρμόδιες ΥΔΟΜ.

Για τις περιπτώσεις οικοδομικών αδειών που δεν ξεκίνησαν εργασίες μέχρι την 11η Δεκεμβρίου 2024 αλλά έχουν ενταχθεί – ή πρόκειται να ενταχθούν – σε χρηματοδοτικά εργαλεία (όπως το ΕΣΠΑ ή το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας), προβλέπεται η εφαρμογή ενός περιβαλλοντικού ισοδυνάμου. Το ισοδύναμο αυτό περιλαμβάνει την καταβολή τέλους και την υλοποίηση στοχευμένων παρεμβάσεων αναβάθμισης στον Δήμο ή τη Δημοτική Ενότητα όπου εκδίδεται η άδεια. Τα μέτρα αυτά περιγράφονται αναλυτικά σε ένα Ειδικό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ).

Το ΕΣΠΙΑΠ είναι μια ειδική μελέτη που εισάγει το ΥΠΕΝ, προκειμένου να εξειδικεύσει τα μέτρα του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου. Παρέχει τη δυνατότητα χρήσης των κινήτρων χωρίς αλλαγές στην οικοδομική άδεια, όταν αυτό προβλέπεται. Το σχέδιο αυτό ενισχύει τη νομική ασφάλεια, την εμπιστοσύνη της αγοράς και διευκολύνει την επανέναρξη της οικοδομικής δραστηριότητας. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ανάλυση της περιοχής και των αδειών, περιβαλλοντική αξιολόγηση, τεχνικές και οικονομικές προτάσεις, χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και μηχανισμό παρακολούθησης και τεκμηρίωσης. Με Προεδρικό Διάταγμα θα καθορίζονται τα μέτρα, η διαδικασία έγκρισης του ΕΣΠΙΑΠ και το ύψος και η διαδικασία επιβολής του τέλους.

Τα προτεινόμενα περιβαλλοντικά ισοδύναμα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• δημιουργία χώρων πρασίνου και κοινόχρηστων χώρων,
• αναπλάσεις περιοχών με έντονη δόμηση,
• αστικές υποδομές (πεζοδρομήσεις, φωτισμός, αστική επίπλωση),
• προτεραιότητα στην κατεδάφιση αυθαίρετων ή επικίνδυνων κτισμάτων,
• χρηματοδότηση απόκτησης και αποκατάστασης διατηρητέων κτιρίων και μνημείων από τους Δήμους,
• περιβαλλοντικές παρεμβάσεις όπως καθαρισμός και οριοθέτηση ρεμάτων και έργα διευθέτησης.

Για όσους ξεκίνησαν οικοδομικές εργασίες έως την 11η Δεκεμβρίου 2024, αλλά αντιμετωπίζουν αιτήσεις ακύρωσης ή έχουν ακυρωθεί οι άδειές τους, ισχύει και πάλι το περιβαλλοντικό ισοδύναμο. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στην αποτροπή του φαινομένου των ημιτελών και εγκαταλελειμμένων κτισμάτων, που υποβαθμίζουν το περιβάλλον και απειλούν τη δημόσια υγεία. Αν έχει ολοκληρωθεί ο φέρων οργανισμός της οικοδομής, η κατασκευή συνεχίζεται κανονικά, με την προϋπόθεση πληρωμής του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου και έναρξης της εκπόνησης του ΕΣΠΙΑΠ. Εάν ο φέρων οργανισμός δεν έχει ολοκληρωθεί, το ζήτημα εξετάζεται από το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής και το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων του ΥΠΕΝ, τα οποία αποφαίνονται για τη δυνατότητα συνέχισης ή μη της οικοδομής με βάση τεχνικά, κοινωνικά, οικονομικά και νομικά κριτήρια.

Τέλος, υπάρχουν ειδικές κατηγορίες οικοδομικών αδειών που εξαιρούνται από την υποχρέωση εφαρμογής περιβαλλοντικού ισοδυνάμου. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι άδειες που εντάσσονται σε ειδικά χωρικά σχέδια αναπτυξιακού χαρακτήρα, καθώς διαθέτουν ήδη επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση. Το ίδιο ισχύει και για διατηρητέα κτίρια και μνημεία, με σκοπό την προστασία, την ανάδειξή τους και τη στήριξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Πηγή: POWERGAME.GR