Τον ενεργό ρόλο και των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των δύο βαθμών, για την εφαρμογή της νέας μεταναστευτικής πολιτικής και τη διασφάλισης της κοινωνικής συνοχής, προβλέπει το νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης που έχει τεθεί σε διαβούλευση.

Το νομοσχέδιο, με τίτλο: «Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου», στα 261 άρθρα του θεσπίζει σαφείς και αυστηρούς κανόνες, αναφορικά με την είσοδο, παραμονή, χορήγηση ασύλου, ή επαναπροώθηση μεταναστών, ανάλογα με τα κριτήρια.

Σύμφωνα με το υπουργείο, σκοπός του νομοσχεδίου είναι η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου, αποτελεσματικού και δίκαιου συστήματος διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο, και η θέσπιση μέτρων και κανονισμών σχετικά με ζητήματα όπως η ενσωμάτωση των αλλοδαπών και η προστασία των ανηλίκων.

Με άλλα λόγια, με το νομοσχέδιο ενσωματώνονται επιταχύνονται οι διαδικασίες ασύλου και θεσπίζονται αυστηρότεροι και αποτελεσματικότεροι μηχανισμοί επιστροφής για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία ή νόμιμη παραμονή στη χώρα, ενώ παράλληλα ενσωματώνονται βασικές προβλέψεις του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου.

Αν και μέχρι σήμερα, θεσμικά οι φορείς της Αυτοδιοίκησης να μην έχουν διευρυμένες αρμοδιότητες και να λειτουργούν εντός ενός συστήματος υποστήριξης στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και κρίσεων, ωστόσο το νέο νομοσχόδιο περιέχει και διατάξεις που δίνουν ρόλο έστω επικουρικό στην αυτοδιοίκηση.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοσχεδίου, στην ενότητα της βελτίωσης του συστήματος υποδοχής των αιτούντων Άσυλο, προβλέπεται διαβούλευση με τις τοπικές και περιφερειακές Αρχές, μεταξύ άλλων στην κατάρτιση σχεδίων έκτακτης ανάγκης από την Γενική Γραμματεία Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας και τη Γενική Γραμματεία Μεταναστευτικής Πολιτικής του Υπουργείου.

Με δεδομένες τις έντονες αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών για θέματα όπως η δημιουργία δομών, το σχέδιο έκτακτης ανάγκης, ορίζει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ώστε να διασφαλίζεται η κατάλληλη υποδοχή των αιτούντων, όταν η χώρα αντιμετωπίζει δυσανάλογο αριθμό αιτούντων διεθνή προστασία, συμπεριλαμβανομένων των ασυνόδευτων ανηλίκων.

Το ίδιο σχέδιο λαμβάνει υπόψη τις ειδικές εθνικές περιστάσεις, με βάση το υπόδειγμα του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο, και κοινοποιείται σε αυτόν.

Όσον αφορά σε ευαίσθητα θέματα, όπως η παροχή προστασίας σε ασυνόδευτους ανηλίκους από δήμους, το ν/σ προβλέπει τη δυνατότητα στους δήμους, αλλά και στα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου που ανήκουν, ελέγχονται ή χρηματοδοτούνται από αυτούς να παρέχουν υπηρεσίες προστασίας ασυνόδευτων ανηλίκων.

Συγκεκριμένα, οι δήμοι κατά την άσκηση της αρμοδιότητας αυτής πρέπει να:

Επιδιώκουν αποδεδειγμένα µη εμπορικό σκοπό,

Υλοποιούν, βάσει οργανικών διατάξεων ή συστατικής και καταστατικής πράξης, δράσεις και προγράμματα προστασίας της παιδικής ηλικίας, που αποδεικνύονται από τον απολογισμό έργου των δύο (2) προηγούμενων ετών,

Τηρούν την Πολιτική Παιδικής Προστασίας, η οποία ακολουθεί τις γενικές αρχές της Διεθνούς Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και βασίζεται στο διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο περί προστασίας των παιδιών από κάθε μορφή βίας, κακομεταχείρισης ή εκμετάλλευσης.