Το νέο εκλογικό σύστημα στο μικροσκόπιο της Αυτοδιοίκησης

Λέξη, προς λέξη μελετούν από χθες, οπότε και πήραν στα χέρια τους τα τεύχη του νέου Κώδικα, τις 307 σελίδες του, που αφορούν στη λειτουργία των δήμων, τα μέλη των συλλογικών φορέων της Αυτοδιοίκησης.

Αν και η ΚΕΔΕ και η ΕΝΠΕ, μέσω επιτροπών, συμμετείχε, με προτάσεις της  στην κατάρτιση των άρθρων της νέας «βίβλου» που θα διέπει την Αυτοδιοίκηση, εντούτοις οι σημαντικές αλλαγές που φέρνει στο θέμα της εκλογικής διαδικασίας παραμένουν αντικείμενο σκέψης και προβληματισμού.

Και αυτό γιατί προβλέπει για πρώτη φορά τη δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας στους δήμους της χώρας.

Αν και στόχος του Υπουργείου είναι η διευκόλυνση των πολιτών, η ενίσχυση της συμμετοχής και η αναβάθμιση της διαφάνειας των εκλογικών διαδικασιών, πολλά πρέπει να αλλάξουν.

Σύμφωνα με τις διατάξεις, οι εκλογείς που επιθυμούν να ψηφίσουν ηλεκτρονικά θα πρέπει πρώτα να εγγραφούν στους Ειδικούς Εκλογικούς Καταλόγους Ηλεκτρονικής Ψήφου, οι οποίοι καταρτίζονται σε κάθε δήμο.

Στους καταλόγους αυτούς καταχωρούνται στοιχεία όπως η εκλογική περιφέρεια, τα στοιχεία επικοινωνίας και ένας μοναδικός Ειδικός Εκλογικός Αριθμός, ενώ η εγγραφή θα πραγματοποιείται μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής, η οποία λειτουργεί ως επίσημο εργαλείο υποβολής αίτησης.

Κρίσιμος παράγοντας για την πραγματοποίηση ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε έναν δήμο είναι ο αριθμός των εγγεγραμμένων εκλογέων στους ειδικούς καταλόγους, αφού αν δεν συμπληρωθεί, η διαδικασία δεν μπορεί να διεξαχθεί ηλεκτρονικά, διασφαλίζοντας την αξιοπιστία και τη σταθερότητα του συστήματος.

Επίσης, για την ομαλή διεξαγωγή της ψηφοφορίας συγκροτείται ειδική Εφορευτική Επιτροπή Ηλεκτρονικής Ψήφου, η οποία, όπως καθορίζεται από το θεσμικό πλαίσιο, έχει την ευθύνη της εποπτείας και μπορεί να επικουρείται από δικαστικούς υπαλλήλους.

Να σημειωθεί ότι όλες οι τεχνικές λεπτομέρειες της διαδικασίας, από τον τρόπο πιστοποίησης των εκλογέων έως τον μηχανισμό καταμέτρησης και ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων, θα αποσαφηνίζονται στο Προεδρικό Διάταγμα που αναμένεται να εκδοθεί και θα καθορίζει και τους κανόνες που διασφαλίζουν τη μυστικότητα, την εγκυρότητα και την ασφάλεια της ψήφου.

Ακόμη προβλέπεται ότι σε περιπτώσεις επανάληψης των εκλογών, η ηλεκτρονική ψηφοφορία δεν πραγματοποιείται, και η διαδικασία διεξάγεται αποκλειστικά με τον παραδοσιακό τρόπο.​‌‍

Πέραν αυτών και των αλλαγών που αφορούν στα Νομικά Πρόσωπα και τα άρθρα για το ύψος των Κ.Α.Π. Δήμων και Περιφερειών που θα συμπληρωθούν πριν την κατάθεση του τελικού κειμένου από πλευράς ΥΠΕΣ, ο νέος κώδικας εισάγει και αλλαγές στα ποσοστά εκλογής δημάρχων και Περιφερειαρχών.

Όπως αναφέρεται, το πλαφόν παραμένει στο 42%, σε σχέση με το σημερινό 43%, ενώ δεν θα υπάρχει β΄ γύρος.

Αν κανείς από του συνδυασμούς δεν πιάσει το όριο, στο δεύτερο στάδιο θα προσμετρώνται και οι εναλλακτικές ψήφοι, μέσω του δικαιώματος ψήφου και σε δεύτερο συνδυασμό.

Έτσι, “Επιτυχών συνδυασμός ανακηρύσσεται ο συνδυασμός που έλαβε στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης, την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία”.

Σύμφωνα με το νέο Κώδικα που θα πάει προς ψήφιση στη Βουλή στις αρχές του νέου έτους:

«Στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, επιτυχών θεωρείται ο συνδυασμός που πλειοψήφησε με ποσοστό μεγαλύτερο του σαράντα δύο τοις εκατό (42% + 1 ψήφο) του συνόλου των έγκυρων ψηφοδελτίων, χωρίς να προσμετρώνται οι εναλλακτικές ψήφοι, και επιλαχόντες συνδυασμοί του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου αυτοί που έλαβαν έστω και μία έδρα, σύμφωνα με το άρθρο, περί κατανομής των εδρών του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου.

Αν κανένας συνδυασμός δεν πληροί τις προϋποθέσεις, περί επιτυχόντος συνδυασμού και επιλαχόντων συνδυασμών και εκλογής δημάρχου και περιφερειάρχη, τότε διεξάγεται από το αρμόδιο δικαστήριο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης.

Αν κατά την ψηφοφορία υπάρξει ισοψηφία μεταξύ δύο ή περισσότερων συνδυασμών στην πρώτη θέση, στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης μετέχουν οι συνδυασμοί που ισοψήφησαν στην πρώτη θέση.

Αν κατά την ψηφοφορία υπάρξει ισοψηφία μεταξύ δύο ή περισσότερων συνδυασμών στη δεύτερη θέση, στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης μετέχουν ο πρώτος σε αριθμό έγκυρων ψηφοδελτίων συνδυασμός και όλοι οι συνδυασμοί που ισοψήφησαν στη δεύτερη θέση.

Στις ψήφους των συνδυασμών που συμμετέχουν στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης, αθροίζονται, ανά συνδυασμό, οι εναλλακτικές ψήφοι που τους αντιστοιχούν, από τα ψηφοδέλτια των λοιπών συνδυασμών οι οποίοι δεν μετέχουν στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης.

Επιτυχών συνδυασμός ανακηρύσσεται ο συνδυασμός που έλαβε στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης, την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία.

Αν στην προσμέτρηση αυτή ισοψηφήσουν στην πρώτη θέση δύο τουλάχιστον συνδυασμοί, το αρμόδιο δικαστήριο διενεργεί δημόσια κλήρωση μεταξύ τους για την ανάδειξη του επιτυχόντος συνδυασμού.

Δήμαρχος ή περιφερειάρχης εκλέγεται ο επικεφαλής του επιτυχόντος συνδυασμού και επιλαχόντες συνδυασμοί του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου, αντίστοιχα, αυτοί που έλαβαν έστω και μία έδρα, σύμφωνα με το άρθρο, περί κατανομής των εδρών του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου».