Νέος εκλογικός νόμος στην Αυτοδιοίκηση: 5 σενάρια για το σύστημα με την εναλλακτική ψήφο

Με το νέο εκλογικό σύστημα που εισάγει ο υπό διαβούλευση Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλάζει ουσιαστικά ο τρόπος ανάδειξης δημάρχων και περιφερειαρχών, καθώς η δεύτερη Κυριακή καταργείται και στη θέση της εισάγεται η διαδικασία της εναλλακτικής ψήφου. Το νέο μοντέλο δημιουργεί διαφορετικούς εκλογικούς συσχετισμούς, καθώς ακόμη και ένας συνδυασμός που προηγείται στην πρώτη καταμέτρηση δεν είναι δεδομένο ότι θα είναι και ο τελικός νικητής.

Στην πραγματικότητα, πολλές από τις πολιτικές ζυμώσεις που πλέον «μεταφέρονται» μέσα στην κάλπη, συνέβαιναν και με το ισχύον σύστημα κατά τη διάρκεια της εβδομάδας ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη Κυριακή. Συμμαχίες, μετακινήσεις ψηφοφόρων, πολιτικές συμφωνίες και δημόσιες στηρίξεις αποτελούσαν διαχρονικά καθοριστικό στοιχείο της δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης. Η βασική διαφορά είναι ότι πλέον όλα αυτά θα πρέπει να έχουν διαμορφωθεί πριν ανοίξουν οι κάλπες, καθώς δεύτερη ευκαιρία πολιτικής διαπραγμάτευσης δεν θα υπάρχει.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι παρατάξεις θα υποχρεωθούν να αναπτύξουν διαφορετική στρατηγική από την πρώτη στιγμή. Δεν θα αρκεί μόνο η κομματική συσπείρωση ή ένας ισχυρός «σκληρός πυρήνας» ψηφοφόρων. Οι υποψήφιοι θα χρειάζεται να χτίζουν ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές γέφυρες ήδη από την προεκλογική περίοδο, διεκδικώντας όχι μόνο την πρώτη ψήφο αλλά και τη δεύτερη προτίμηση των πολιτών.

Το e-ota.gr παρουσιάζει χαρακτηριστικά παραδείγματα για το πώς θα λειτουργεί στην πράξη η νέα διαδικασία κατανομής των ψήφων και πώς μπορούν να διαμορφωθούν οι τελικές ισορροπίες στους Δήμους και τις Περιφέρειες.

Παράδειγμα 1 – Άμεση εκλογή από την πρώτη φάση
Ο συνδυασμός «Α» συγκεντρώνει 44%, ο συνδυασμός «Β» 32% και οι υπόλοιπες παρατάξεις 24%.
Καθώς ο συνδυασμός «Α» ξεπερνά το όριο του 42%, εκλέγεται απευθείας δήμαρχος από την πρώτη φάση της διαδικασίας και εξασφαλίζει την πλειοψηφία των εδρών στο δημοτικό συμβούλιο. Σε αυτή την περίπτωση, δεν ενεργοποιείται η διαδικασία της εναλλακτικής ψήφου.

Παράδειγμα 2 – Ανατροπή μέσω δεύτερης επιλογής
Ο συνδυασμός «Α» λαμβάνει 40% και ο συνδυασμός «Β» 36%, ενώ οι υπόλοιπες παρατάξεις συγκεντρώνουν συνολικά 24%.

Στη δεύτερη φάση της προσμέτρησης, από το 24%, το 5% κατευθύνεται ως εναλλακτική ψήφος προς τον συνδυασμό «Α» και το 11% προς τον συνδυασμό «Β». Ένα υπόλοιπο 8% δεν έχει δηλώσει δεύτερη επιλογή.

Έτσι, ο συνδυασμός «Α» διαμορφώνεται στο 45%, όμως ο συνδυασμός «Β» φτάνει στο 47% και τελικά εκλέγεται δήμαρχος.

Παράδειγμα 3 – Οριακή επικράτηση του πρώτου συνδυασμού
Ο συνδυασμός «Α» συγκεντρώνει 39%, ο συνδυασμός «Β» 35% και οι υπόλοιποι συνδυασμοί 26%.

Από τις εναλλακτικές ψήφους, το 10% μεταφέρεται προς τον «Α» και το 8% προς τον «Β», ενώ το υπόλοιπο δεν προσμετράται.

Μετά τη δεύτερη φάση, ο συνδυασμός «Α» ανεβαίνει στο 49% και ο «Β» στο 43%, με αποτέλεσμα να διατηρείται η πρωτιά του πρώτου συνδυασμού.

Παράδειγμα 4 – Καθοριστικός ο ρόλος των μικρότερων παρατάξεων
Ο συνδυασμός «Α» λαμβάνει 38%, ο συνδυασμός «Β» 34% και οι μικρότερες παρατάξεις συνολικά 28%.

Κατά τη δεύτερη φάση της καταμέτρησης, οι περισσότερες εναλλακτικές ψήφοι των μικρότερων συνδυασμών κατευθύνονται προς τον «Β». Συγκεκριμένα, το 6% μεταφέρεται στον «Α» και το 15% στον «Β».

Έτσι, το τελικό αποτέλεσμα διαμορφώνεται σε 44% για τον «Α» και 49% για τον «Β», ο οποίος αναδεικνύεται νικητής.

Παράδειγμα 5 – Εκλογή με μικρή διαφορά
Ο συνδυασμός «Α» συγκεντρώνει 41,5% και ο συνδυασμός «Β» 39%, ενώ οι υπόλοιποι συνδυασμοί λαμβάνουν συνολικά 19,5%.

Στη δεύτερη φάση της προσμέτρησης, οι εναλλακτικές ψήφοι μοιράζονται σχεδόν ισομερώς: το 7% πηγαίνει στον «Α» και το 8% στον «Β».

Η τελική εικόνα διαμορφώνεται στο 48,5% για τον συνδυασμό «Α» και στο 47% για τον συνδυασμό «Β», με τον πρώτο να εξασφαλίζει τελικά τη δημαρχία με μικρή διαφορά.