Κοινά προβλήματα στην 51η Σύνοδος του Κογκρέσου Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών

Το δημογραφικό πρόβλημα, οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, καθώς και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών, ως κοινές προκλήσεις για τους εκπροσώπους της Αυτοδιοίκησης σε όλη την Ε.Ε, βρέθηκαν στο επίκεντρο των εργασιών της 51ης Συνόδου του Κογκρέσου Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Αρχής, γενομένης, από τη διεκδίκηση οικονομικών ενισχύσεων, οι εκπρόσωποι της Ελληνικής αντιπροσωπείας, έθεσαν καίρια ζητήματα, μεταξύ των οποίων η ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών, η ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών και η ανάγκη επαρκούς χρηματοδότησης των δήμων και των περιφερειών.

Με φόντο και τις κοινωνικές αναταραχές λόγω ανισοτήτων, οικονομικών πιέσεων, κρίσης εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς και αυξανόμενες ανάγκες, ένα από τα βασικότερα ζητήματα της Συνόδου ήταν η ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς.

Στο πλαίσιο αυτό, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν η κοινωνική συνοχή, η δημοκρατική συμμετοχή, η διαφάνεια και η λογοδοσία, καθώς και οι δυνατότητες των τοπικών αρχών να αντιμετωπίζουν κοινωνικές εντάσεις και φαινόμενα πολιτικής αποξένωσης.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στη δημοκρατική οπισθοχώρηση και στην ανάγκη ανάπτυξης εργαλείων έγκαιρης προειδοποίησης για την αναγνώριση κινδύνων που απειλούν τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.

Όπως σημειώθηκε, η συζήτηση αυτή συνδέεται άμεσα με την προστασία της αυτονομίας των τοπικών αρχών, την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων και τη διασφάλιση ότι οι αιρετές διοικήσεις διαθέτουν τις αρμοδιότητες και τους πόρους που απαιτούνται για την άσκηση των καθηκόντων τους.

Πέραν της διαπίστωσης των κοινών προβλημάτων και προκλήσεων, σημαντικό θεσμικό γεγονός της  Συνόδου αποτέλεσε η υιοθέτηση του νέου στρατηγικού πλαισίου προτεραιοτήτων του Κογκρέσου για την περίοδο 2026–2031.

Το πλαίσιο αυτό προσδιορίζει τις κατευθύνσεις δράσης του Κογκρέσου για τα επόμενα χρόνια, με την προστασία των δημοκρατικών θεσμών, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινωνιών και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής να συνδέονται πλέον στενά με την ικανότητα των αυτοδιοικητικών οργανισμών να σχεδιάζουν και να υλοποιούν αποτελεσματικές δημόσιες πολιτικές.

Όσον αφορά σε επιμέρους ζητήματα, ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η συζήτηση για τη διάβρωση των ευρωπαϊκών ακτών, ένα φαινόμενο που επιδεινώνεται εξαιτίας της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, των ακραίων καιρικών φαινομένων και των ανθρώπινων παρεμβάσεων στις παράκτιες περιοχές.

Κεντρικός εισηγητής στη σχετική συζήτηση ήταν ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας και επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας, Φάνης Σπανός, από κοινού με τον Anthony Buchanan από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Φάνης Σπανός, περισσότερο από το ένα τέταρτο των ευρωπαϊκών ακτογραμμών πλήττεται ήδη από φαινόμενα διάβρωσης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην απώλεια παράκτιου εδάφους. Επηρεάζουν τις υποδομές, την τουριστική δραστηριότητα, την τοπική οικονομία, το φυσικό περιβάλλον και την ασφάλεια των κατοίκων.

Ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας υπογράμμισε ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, αλλά δεν μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά χωρίς επαρκή χρηματοδότηση και συνεργασία με τα κράτη και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Αναφέρθηκε επίσης σε έργα και μελέτες προστασίας των ακτών που υλοποιούνται ή σχεδιάζονται στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 32 εκατομμυρίων ευρώ.

Τονίζοντας ότι: «Αν δεν επενδύσουμε πολλά, θα θυσιάσουμε περισσότερα!», παρουσίασε την σχετική έκθεση για την αντιμετώπιση του κινδύνου διάβρωσης των ακτών, την οποία συνέταξαν ο Φάνης Σπανός και ο Anthony Buchanan, εγκρίθηκε ομόφωνα από τα 119 παρόντα μέλη του Κογκρέσου.

Στη συζήτηση για τη διάβρωση των ακτών παρενέβη και ο Αντιδήμαρχος Ηρακλείου και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ, Νίκος Γιαλιτάκης, που ανέδειξε τις ιδιαίτερες επιπτώσεις του φαινομένου στις νησιωτικές περιοχές, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Κρήτη.

Η στρατηγική αυτή, σύμφωνα με την παρέμβασή του, πρέπει να βασίζεται:

Στην επιστημονική χαρτογράφηση των παράκτιων περιοχών.

Στην πρόληψη και την έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων.

Στην εφαρμογή ήπιων παρεμβάσεων προστασίας.

Στη συστηματική παρακολούθηση της εξέλιξης της διάβρωσης.

Στην κινητοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμών και την εξασφάλιση χρηματοδοτικών πόρων.

Για το δημογραφικό και τη γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης, ο Νίκος Γιαλιτάκης πραγματοποίησε παρέμβαση, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην περίπτωση της Κρήτης.

Όπως επισήμανε, η δημογραφική κρίση δεν αποτυπώνεται μόνο στη μεταβολή του συνολικού πληθυσμού, αλλά κυρίως στην αλλαγή της ηλικιακής του σύνθεσης.

Ο Νίκος Γιαλιτάκης υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας πραγματικών ευκαιριών για τους νέους, ώστε να μπορούν να παραμένουν ή να επιστρέφουν στον τόπο καταγωγής τους, να εργάζονται και να δημιουργούν οικογένειες.

Εκτός αυτών, η ατζέντα της Συνόδου περιλήφθηκαν επίσης οι προκλήσεις που δημιουργεί ο υπερτουρισμός σε ευρωπαϊκές πόλεις και περιφέρειες, με την η εξισορρόπηση της οικονομικής ανάπτυξης και της προστασίας της ποιότητας ζωής των μόνιμων κατοίκων να αποτελεί πρόκληση.

Τέλος, ένα κοινό στοιχείο που διαπερνά τις περισσότερες θεματικές της Συνόδου είναι η ανάγκη εξασφάλισης επαρκών οικονομικών πόρων για την αυτοδιοίκηση.

Και σε αυτό το επίπεδο τονίστηκε ότι η ανάθεση αρμοδιοτήτων, χωρίς την αντίστοιχη μεταφορά πόρων και διοικητικών δυνατοτήτων, περιορίζει την πραγματική αυτονομία τους.

Η αρχή αυτή συνδέεται με τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας, ο οποίος προβλέπει ότι οι οικονομικοί πόροι των τοπικών αρχών πρέπει να είναι ανάλογοι προς τις αρμοδιότητές τους.