Τους όρους και τις ρήτρες για τις συμβάσεις κοινωνικής αντιπαροχής, καθορίζει η Κοινή Υπουργική Απόφαση που αποσκοπεί στην αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων που έμεναν ανενεργά για τη δημιουργία νέων κοινωνικών κατοικιών.

Με το στεγαστικό πρόβλημα να διογκώνεται σε όλη τη χώρα, επηρεάζοντας ακόμη και τη λειτουργία των  υπηρεσιών του δημοσίου, τα Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Υποδομών και Μεταφορών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, προχώρησαν σε ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα για την ενεργοποίηση της κοινωνικής αντιπαροχής.

Σκοπός είναι η δημιουργία νέων κοινωνικών κατοικιών, για την οποία η ΚΥΑ καθορίζεται το συμβατικό πλαίσιο για την κατασκευή κατοικιών, την ανακαίνιση ή επισκευή υφιστάμενων ακινήτων και, όπου προβλέπεται, τη διαχείριση κοινωνικών κατοικιών μέσω της αξιοποίησης δημόσιων ακινήτων.

Με άλλα λόγια, η δημόσια περιουσία που έμενε ανενεργή μπορεί πλέον να αξιοποιηθεί με κανόνες, διαφάνεια, ποιοτικές προδιαγραφές και σαφή κοινωνικό προσανατολισμό.

Όπως επισημαίνεται, η κοινωνική αντιπαροχή είναι ένα νέο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής, με διπλό στόχο: την αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος και τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών.

Μέσα από τη συνεργασία του Δημοσίου με ιδιώτες αναδόχους, δημόσια ακίνητα αξιοποιούνται για την ανέγερση κατοικιών, ενώ μέρος αυτών, τουλάχιστον 30%, διατίθεται για κοινωνική χρήση.

Μάλιστα, αυτή η εξέλιξη αφορά και στους φορείς της τοπικής Αυτοδιοίκησης που καλούνται να καταγράψουν τα ακίνητα τους που παραμένουν σε αχρησία και να προωθήσουν τις διαδικασίες αξιοποίησής τους για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος και την στήριξη ευάλωτων οικογενειών.

Συγκεκριμένα, η ΚΥΑ ρυθμίζει δύο βασικά είδη συμβάσεων.

Το πρώτο αφορά τη σύμβαση κατασκευής, δηλαδή την ανέγερση νέων κτιρίων ή την ανακαίνιση και επισκευή υφιστάμενων ακινήτων.

Το δεύτερο αφορά τη σύμβαση κατασκευής και διαχείρισης, στην οποία μπορεί να περιλαμβάνεται και η διαχείριση μέρους ή του συνόλου των ιδιοκτησιών για λογαριασμό της αναθέτουσας αρχής.

Με αυτόν τον τρόπο, το νέο πλαίσιο καλύπτει τόσο την ανέγερση νέων κατοικιών όσο και την ανακαίνιση ή επισκευή υφιστάμενων ακινήτων που θα αξιοποιηθούν για στεγαστικούς σκοπούς. Παράλληλα, ρυθμίζει και τα επόμενα στάδια, όπου αυτά προβλέπονται: τη λειτουργία, τη συντήρηση, τη διαχείριση και την παρακολούθησή τους, ώστε η κοινωνική αντιπαροχή να αποτελέσει σταθερό και αξιόπιστο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ποιοτικές προδιαγραφές που προβλέπονται για τα ακίνητα, αφού οι συμβάσεις θα πρέπει να διασφαλίζουν την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία, την τήρηση περιβαλλοντικών κριτηρίων, τον επαρκή ηλιασμό και αερισμό των κατοικιών, την ενεργειακή αυτονομία, την πυρασφάλεια και την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή.

Τα κτίρια θα πληρούν κατ’ ελάχιστον τις απαιτήσεις σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας, ενώ προβλέπεται αντίστοιχη ποιότητα κατασκευής και υλικών σε κάθε κτίριο ή συγκρότημα.

Η απόφαση καθορίζει επίσης το αντάλλαγμα του αναδόχου, τη διάρκεια των συμβάσεων, τους όρους επίβλεψης της κατασκευής, τη διαδικασία σύστασης οριζόντιων ή κάθετων ιδιοκτησιών και τον κανονισμό συνιδιοκτησίας. Παράλληλα, ρυθμίζει τη σύναψη μισθώσεων με δικαιούχους κοινωνικής κατοικίας, την είσπραξη και απόδοση μισθωμάτων και κοινοχρήστων, καθώς και τις υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής των κατοικιών.

Στις συμβάσεις που περιλαμβάνουν και διαχείριση, η διάρκεια μπορεί να καλύπτει, πέρα από το στάδιο της κατασκευής, επιπλέον χρονικό διάστημα έως 50 ετών για το σκέλος της διαχείρισης.

Με τη λήξη της σύμβασης, προβλέπεται υποχρέωση λογοδοσίας του αναδόχου και διαδικασία παράδοσης και παραλαβής των ακινήτων από την αναθέτουσα αρχή.

Η πορεία της διαχείρισης παρακολουθείται από τη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με βάση τα στοιχεία που καταχωρίζονται στο Μητρώο Συμβάσεων Κοινωνικής Αντιπαροχής.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, διαμορφώνεται ένα σαφές πλαίσιο παρακολούθησης και ελέγχου, από την ανάθεση και την κατασκευή έως τη διαχείριση και τη λειτουργία των κατοικιών.