Βλάσσης Σιώμος: Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για την «Ενεργή Μάχη» και τους καθαρισμούς οικοπέδων

Στο Εκθεσιακό Κέντρο Περιστερίου συνεδρίασε την Παρασκευή 24 Απριλίου 2026 η Επιτροπή Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, με βασικό αντικείμενο την προετοιμασία ενόψει της αντιπυρικής περιόδου και την εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου για την πρόληψη πυρκαγιών.

Της συνεδρίασης προήδρευσε ο Βλάσσης Σιώμος, ο οποίος ενημέρωσε τα μέλη για τις εξελίξεις στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας και της Κλιματικής Κρίσης, επισημαίνοντας τα υφιστάμενα προβλήματα και τις ελλείψεις που καλούνται να διαχειριστούν οι δήμοι.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον νέο νόμο 5291/2026 («ΕΝΕΡΓΗ ΜΑΧΗ»), που θέτει σαφείς κανόνες για τον καθαρισμό οικοπέδων και την πρόληψη κινδύνων πυρκαγιάς. Όπως υπογραμμίστηκε, από την 1η Απριλίου έχει τεθεί σε λειτουργία η πλατφόρμα δηλώσεων, με προθεσμία συμμόρφωσης έως τις 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση συντήρησης παραμένει έως τις 31 Οκτωβρίου.

1) Χρονική περίοδος εφαρμογής 

Από την 1η Απριλίου άνοιξε και πάλι η πλατφόρμα δηλώσεων και ταυτόχρονα  η περίοδος συμμόρφωσης για τη νέα αντιπυρική σεζόν.

Η προθεσμία για τις εργασίες ορίζεται έως τις 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση συντήρησης των χώρων παραμένει ενεργή έως τις 31 Οκτωβρίου.

Το πλαίσιο βάζει σαφείς κανόνες για ιδιοκτήτες και υπόχρεους, τόσο για το ποιοι πρέπει να καθαρίσουν όσο και για το τι ακριβώς πρέπει να απομακρυνθεί από τους χώρους. Όποιος ιδιοκτήτης δεν συμμορφωθεί, κινδυνεύει με διοικητικά πρόστιμα, χρεώσεις από τον Δήμο και, σε περιπτώσεις ψευδούς δήλωσης, ακόμη και με ποινικές συνέπειες.

2)Ποιοί υποχρεούνται να καθαρίσουν τα οικόπεδα

Η υποχρέωση δεν αφορά μόνο τους ιδιοκτήτες με τη στενή έννοια. Στους υπόχρεους περιλαμβάνονται οι νομείς, οι επικαρπωτές, οι μισθωτές και οι υπομισθωτές οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων. Το μέτρο αφορά χώρους που βρίσκονται σε περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων, εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο, αλλά και σε εκτάσεις εντός ακτίνας 100 μέτρων από αυτά τα όρια, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με ενημέρωση της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας. Επίσης αφορά και εκτός σχεδίου γεωτεμάχια με  κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας.

3)Τι περιλαμβάνει ο υποχρεωτικός καθαρισμός

Ο απαιτούμενος καθαρισμός δεν περιορίζεται σε ένα απλό κόψιμο χόρτων. Περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων που στοχεύουν στον περιορισμό της καύσιμης ύλης και στη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ή εξάπλωσης φωτιάς.

Συγκεκριμένα προβλέπεται η υλοτομία και απομάκρυνση ξερών και σπασμένων δένδρων και καθώς και κλαδιών που ακουμπούν άμεσα σε κτίσμα. Προβλέπεται επίσης η απομάκρυνση της καύσιμης φυτικής ύλης  από το έδαφος, όπως ξερά χόρτα, φυλλόστρωμα και κατακείμενα ξερά κλαδιά.

Στις υποχρεώσεις περιλαμβάνονται ακόμη η αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δένδρων, η  αραίωση της θαμνώδους βλάστησης και η απομάκρυνση εγκαταλελειμμένων καυστών εύφλεκτων ή εκρήξιμων υλικών, αλλά και απορριμμάτων.

4)Ποιοι χώροι εξαιρούνται

Από την υποχρέωση εξαιρούνται οι διαμορφωμένοι και συντηρημένοι κήποι ή οι φυτεμένες επιφάνειες ακάλυπτων κτιρίων και πολυκατοικιών, όταν προφανώς δεν συντρέχουν οι συνθήκες που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς.

Ωστόσο, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου γίνεται καθαρισμός, οι υπόχρεοι οφείλουν να μεριμνούν για την ΑΣΦΑΛΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ, καθώς απαγορεύεται η εγκατάλειψη ή η ανεξέλεγκτη απόρριψή τους.

5)Υποχρέωση  δήλωσης   

Η υποχρέωση δεν σταματά στον καθαρισμό. Έως τις 15 Ιουνίου, οι υπόχρεοι πρέπει να υποβάλουν και υπεύθυνη δήλωση στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, όπου θα δηλώνουν τις εργασίες που πραγματοποίησαν.

Πρόκειται για κρίσιμο βήμα, καθώς η μη υποβολή της δήλωσης επισύρει αυτοτελές πρόστιμο, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου ο καθαρισμός έχει γίνει.

6)Προβλεπόμενα  πρόστιμα 

Για όσους δεν υποβάλουν τη δήλωση, προβλέπεται Πρόστιμο 500 ΕΥΡΩ αν δεν έχουν προβεί σε καθαρισμό και ΠΡΟΣΤΙΜΟ 100 ΕΥΡΩ αν έχουν κάνει τις εργασίες αλλά δεν υπέβαλαν τη σχετική δήλωση.

Η υποβολή ΨΕΥΔΟΥΣ ΔΗΛΩΣΗΣ τιμωρείται πολύ αυστηρότερα, με ΧΡΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ 5000 ΕΥΡΩ ΚΑΙ ΦΥΛΑΚΙΣΗ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 6 ΜΗΝΩΝ.

Παράλληλα, σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης ως προς τον καθαρισμό και τη συντήρηση καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, επιβάλλεται από τον Δήμο πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο,  με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και μέγιστο τα 2000 ευρώ. Στην περίπτωση που ο δήμος προχωρήσει ο ίδιος στον καθαρισμό, τότε καταλογίζεται στους υπόχρεους και το  σχετικό κόστος  κοπής και απομάκρυνσης των υλικών.

7)Τι γίνεται αν κάποιος δεν μπορεί να κάνει ηλεκτρονικά τη δήλωση

Σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, λόγω ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, η δήλωση μπορεί να υποβληθεί με φυσικό τρόπο στο οικείο ΚΕΠ ή στην κατά τόπον αρμόδια ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ.

8) Ποιοι διενεργούν τους ελέγχους για την ορθή τήρηση των μέτρων και επιβάλλουν τα αντίστοιχα πρόστιμα

Για την ορθή τήρηση των προβλεπόμενων προληπτικών μέτρων πυροπροστασίας  καθιερώνεται η διενέργεια ετησίων δειγματοληπτικών ελέγχων από τους οικείους δήμους σε ποσοστό 5% επί του συνολικού αριθμού των δηλώσεων που έχουν υποβληθεί κάθε έτος για την εδαφική τους περιφέρεια.

Σε περίπτωση άπρακτης παρέλευσης της προθεσμίας δήλωσης καθαρισμού, τεκμαίρεται η συναίνεση του υπόχρεου στη διενέργεια καθαρισμού του οικοπέδου του από τον δήμο.
Το Πυροσβεστικό Σώμα, μέσω των κατά τόπον αρμόδιων οργάνων του, διενεργεί ελέγχους ιδιοκτησιών για τις οποίες έχουν υποβληθεί καταγγελίες για μη τήρηση των μέτρων προληπτικής πυροπροστασίας, μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας καταγγελιών που λειτουργεί.
Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, επιβάλλεται είτε από τους Δήμους είτε από το Πυροσβεστικό Σώμα, αντίστοιχα:
α) πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ στους υπόχρεους που δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,
β) πρόστιμο εκατό (100) ευρώ στους υπόχρεους που έχουν προβεί σε καθαρισμό.
Κατά του προστίμου, ο ενδιαφερόμενος δύναται να υποβάλει ένσταση εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) ημερών, ενώπιον του οργάνου που εξέδωσε την πράξη επιβολής προστίμου.