Στην κορυφή της ατζέντας προτεραιοτήτων κεντρικού κράτους, αυτοδιοίκησης, φορέων και ακαδημαϊκής κοινότητας βρίσκεται τόσο το θέμα της θωράκισης των πόλεων και της προστασίας του περιβάλλοντος λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης που γίνονται ολοένα και πιο αισθητές.

Στο πλαίσιο αυτό, το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων, διοργάνωσε το πρώτο μιας σειράς Εργαστηρίων Στρατηγικής, με στόχο την οριοθέτηση των στρατηγικών κατευθύνσεων.

Πρόκειται για μία διαδικασία διαμόρφωσης του Προγράμματος Δράσης  του Δικτύου για την επόμενη τριετία, με τη συμβολή και των μελών της Συμβουλευτικής Επιτροπής Στρατηγικής του Δικτύου.

Στη συνάντηση εργασίας, Δήμαρχοι – Μέλη του Δικτύου και εκπρόσωποί τους επιβεβαίωσαν την πεποίθηση ότι η εκπόνηση ενός τέτοιου σχεδιασμού πρέπει να είναι συμμετοχική και να ξεκινά από τα ίδια τα Μέλη.

Στην εισαγωγική παρουσίαση του πλαισίου του έργου τονίστηκε ότι, ο σχεδιασμός του Προγράμματος λαμβάνει υπόψη τόσο τις αυξανόμενες προκλήσεις και τις ανάγκες των μελών για ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ασφάλειας στις περιοχές ευθύνης τους, όσο και τις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές.

Παράλληλα, αξιοποιεί τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες χρηματοδότησης και ανάπτυξης συνεργειών, καθώς και την ανάγκη για θεσμική και επιχειρησιακή συνέχεια.

Ιδιαίτερης βαρύτητας θα είναι η δημόσια αναγνωρισιμότητα του προγράμματος, με σκοπό την ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.

Προκειμένου το Πρόγραμμα να διαμορφωθεί ως ένα χρήσιμο εργαλείο, πολύτιμη είναι η συμμετοχή, των εμπειρογνωμόνων και των επιστημόνων οι οποίοι συμβάλλουν ήδη ενεργά στην προώθηση των σκοπών και των δράσεών του.

Τα μέλη της προσφέρουν συμβουλές και εξειδικευμένη γνώση για μια πιο αποτελεσματική εφαρμογή των πολιτικών ανθεκτικότητας, βιώσιμης ανάπτυξης, κλιματικής προσαρμογής, τοπικής διακυβέρνησης και συμμετοχικού σχεδιασμού.

Επίσης, στο πλαίσιο της συνάντησης, τα μέλη του δικτύου επιβεβαίωσαν, την πρόθεσή τους να συμβάλουν στην προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών και ορθών πρακτικών, στη δημιουργία συνεργειών και στη μεταφορά τεχνογνωσίας μεταξύ των πόλεων, στη διασύνδεση με συναφείς πρωτοβουλίες και φορείς σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

Από την πλευρά του ο Πρόεδρος του Δ.Σ. Ελ.Δ.Α.Π. Γιάννης Κωνσταντάτος αναφέρθηκε σε έναν νέο τύπο σχεδίων πολιτικής προστασίας που θα πρέπει σύντομα να αναλάβουν οι δήμοι να εκπονούν.

Πρόκειται για ένα αναβαθμισμένο μοντέλο σχεδιασμού, το οποίο βασίζεται σε ένα σύνολο ενιαίων προδιαγραφών, με στόχο να ενισχύσει σημαντικά την επιχειρησιακή ετοιμότητα και τον συντονισμό όλων των εμπλεκομένων φορέων.

Οι προδιαγραφές αυτές περιλαμβάνουν αναλυτική καταγραφή κινδύνων, πρότυπες διαδικασίες ανταπόκρισης, λεπτομερή περιγραφή ρόλων και αρμοδιοτήτων, καθώς και συγκεκριμένα κριτήρια για τη λήψη αποφάσεων σε κάθε στάδιο διαχείρισης μιας κρίσης.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο επιδιώκει να εισαγάγει μια περισσότερο επιστημονικά τεκμηριωμένη και ομοιόμορφη προσέγγιση στον σχεδιασμό, ώστε τα σχέδια πολιτικής προστασίας να μπορούν να εφαρμόζονται αποτελεσματικά στο τοπικό επίπεδο διοίκησης.

Ειδικότερα, στη συνάντηση εργασίας:

Α. Παρουσιάστηκαν συνοπτικά οι πρωτοβουλίες που ανέλαβε το Ελ.Δ.Α.Π., κατά το πρώτο έτος της λειτουργίας του, οι δράσεις που υλοποιεί, καθώς επίσης, οι προτεραιότητες που έχει θέσει, αλλά και τα εργαλεία πολιτικής που αξιοποιεί για την επίτευξη των στόχων του.

Έγινε αναφορά στο Σχέδιο Δράσης του Δικτύου για την Αναδιάρθρωση του τομέα της Πολιτικής Προστασίας, στις παρεμβάσεις που εντάσσονται στον σχεδιασμό των εθνικών στρατηγικών Περιφερειακής Ανάπτυξης, στις προτάσεις για τη σωτηρία των δασών και το Εθνικό Δίκτυο Μονοπατιών.

Παρουσιάστηκαν επίσης οι προτεραιότητες που έχει θέσει το Ελ.Δ.Α.Π. ως Κόμβος Ανθεκτικότητας και Ενίσχυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με στόχο τη διαμόρφωση και υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας στη χώρα.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις ενέργειες για την ανάδειξη των ειδικών προτεραιοτήτων κάθε περιοχής, στο Διεθνές FORUM για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την Ανθεκτικότητα που θεσμοθέτησε το Δίκτυο, καθώς επίσης, στην Πλατφόρμα Ενημέρωσης και Διασύνδεσης των Ο.Τ.Α. και στο Πρόγραμμα Ευαισθητοποίησης και Κατάρτισης αιρετών και υπαλλήλων των Ο.Τ.Α., που σκοπεύει να σχεδιάσει.

Σε επίπεδο εργαλείων πολιτικής, τονίζεται ότι το Ελ.Δ.Α.Π. υλοποιεί στρατηγικές δράσεις επικοινωνίας, πραγματοποιεί θεσμικές συναντήσεις και αναλαμβάνει πρωτοβουλίες διαλόγου με βασικούς φορείς.

Παράλληλα, επιδιώκει τη διεύρυνση συνεργασιών με οργανισμούς στρατηγικού σχεδιασμού, ενώ το Δίκτυο συμμετέχει επίσης ενεργά στην υποβολή προτάσεων σε ευρωπαϊκά προγράμματα.

Όσον αφορά στην Πολιτική Προστασία, τέθηκαν οι ανάγκες των Δήμων για την αποτελεσματική οργάνωση, στελέχωση και ενίσχυση των υποδομών και υπηρεσιών τους.

Οι συμμετέχοντες ενημερώθηκαν για την εξέλιξη της συνεργασίας του Δικτύου με το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, στο οποίο το Δίκτυο συμβάλλει συμβουλευτικά στη διαμόρφωση της επικείμενης νομοθετικής πρωτοβουλίας.

Σημαντικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε η πρόταση στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και του Ελληνικού Δικτύου Ανθεκτικών Πόλεων, για την ίδρυση Εθνικού Κόμβου Επιστημονικής Υποστήριξης, Εκπαίδευσης και Ψηφιακής Προσομοίωσης για την ανάπτυξη ικανότητας  και υλοποίησης λύσεων πρόληψης και διαχείρισης κρίσεων για τους δήμους.

Ακόμη επισημάνθηκε ότι τα Σχέδια Ανθεκτικότητας δεν αποτελούν απλώς καλές πρακτικές, αλλά κρίσιμες προϋποθέσεις για τη βιωσιμότητα και την αποτελεσματική λειτουργία κάθε δήμου.

Η κατάρτισή τους απαιτεί τον συντονισμό δημοτικών υπηρεσιών, τοπικών φορέων, επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών και συμβάλλει ουσιαστικά: στην ενίσχυση της ετοιμότητας απέναντι σε κρίσιμους κινδύνους (σεισμούς, πυρκαγιές, πλημμύρες), στη διασφάλιση της επιχειρησιακής συνέχειας κρίσιμων δημοτικών λειτουργιών, στην αποτελεσματική αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών εργαλείων, στην επίτευξη των κλιματικών και περιβαλλοντικών στόχων του δήμου.

Παράλληλα, η 1η Συνάντηση Εργασίας για το τριετές Πρόγραμμα Δράσης του Ελ.Δ.Α.Π. ανέδειξε την κομβική σημασία της Πολιτικής Προστασίας στο πλαίσιο των στρατηγικών Ανθεκτικότητας.

Ενώ η Πολιτική Προστασία επικεντρώνεται στην πρόληψη, ετοιμότητα, απόκριση και αποκατάσταση έναντι κινδύνων, η στρατηγική Ανθεκτικότητας επεκτείνει αυτό το πλαίσιο, ενσωματώνοντας κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις για την ενίσχυση της συνολικής ευρωστίας της τοπικής κοινωνίας.

Η στενή συνεργασία των δύο τομέων επιτρέπει: ολιστική κατανόηση των κινδύνων και ενιαία καταγραφή τρωτοτήτων, υιοθέτηση συνεκτικών πολιτικών που εξασφαλίζουν τη συνέχεια κρίσιμων δημοτικών λειτουργιών, διασύνδεση επιχειρησιακών σχεδίων, δεδομένων, διαδικασιών και μηχανισμών συντονισμού, εναρμόνιση της άμεσης διαχείρισης κρίσεων με τη μακροπρόθεσμη στρατηγική θωράκιση της πόλης.