Ναι μεν, αλλά, από την ΚΕΔΕ για την καύση των σκουπιδιών

Υπέρ της λειτουργίας μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης, υπό αυστηρές προϋποθέσεις σχετικά με τον σχεδιασμό και τη λειτουργία τους, τάσσεται η ΚΕΔΕ η οποία παρουσίασε τις θέσεις της για το κρίσιμο ζήτημα της ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων.

Με αφορμή τη στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) που βρίσκεται σε διαβούλευση, ο πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Κυκλικής Οικονομίας, κ. Κωνσταντίνος Ζέρβας τόνισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση αναγνωρίζει την ανάγκη μείωσης της υγειονομικής ταφής, που κρατά τη χώρα ουραγό στην Ε.Ε.

Πάντως, επεσήμανε πως τόσο οι δήμοι, όσο και οι ΦοΔΣΑ αποκλείστηκαν από τη διαβούλευση που το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας διεξήγαγε με την αγορά ενέργειας.

Γνωρίζοντας τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών αναφορικά με την εγκατάσταση μονάδων καύσης σκουπιδιών, υπό υον φόβο των κινδύνων για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, έθεσε τα βασικά ζητήματα που απασχολούν τις κατά τόπους δημοτικές Αρχές και τους πολίτες.

Ως πρώτο ανέφερε τις οικονομικές επιβαρύνσεις, δεδομένου ότι η επιβολή του τέλους ταφής, το κόστος παραγωγής και μεταφοράς SRF, αλλά και οι υποχρεώσεις τροφοδοσίας των μονάδων για 25 χρόνια, δημιουργούν μεγάλες αβεβαιότητες για τους δήμους.

Σχολιάζοντας αυτήν την παράμετρο σημείωσε ότι απαιτείται διαφάνεια στα οικονομικά στοιχεία και στις πηγές χρηματοδότησης.

Παράλληλα, μέχρι σήμερα δεν έχουν γνωστοποιηθεί τα τρία προηγούμενα παραδοτέα της μελέτης, με αποτέλεσμα η αυτοδιοίκηση να στερείται ουσιωδών στοιχείων για να διατυπώσει τεκμηριωμένες θέσεις.

Επίσης, όσον αφορά στις δημογραφικές μεταβολές που αποτελούν πρώτιστο μέλημα και του κεντρικού κράτους για την στήριξη των τοπικών κοινωνιών, κατέθεσε ότι η μείωση του πληθυσμού έως το 2050 θα επηρεάσει σημαντικά τις ποσότητες απορριμμάτων, κάτι που δεν φαίνεται να έχει ληφθεί υπόψη στον σχεδιασμό.

Σημαντικός παράγοντας που προκαλεί αντιδράσεις είναι και η χωροθέτηση των συγκεκριμένων μονάδων, καθώς και το πόσο κοντά στις κατοικημένες περιοχές θα βρίσκονται.

Όπως είπε, η κατανομή των έξι σχεδιαζόμενων μονάδων  αγνοεί κρίσιμα στοιχεία όπως για τη Στερεά Ελλάδα που θα δέχεται πολλαπλάσιες ποσότητες σε σχέση με την Αττική, παραβιάζοντας την αρχή της εγγύτητας.

Από την άλλη πλευρά, θίγοντας έμμεσα και το θέμα της επίσπευσης της όλης διαδικασίας, χωρίς την απαιτούμενη προετοιμασία και τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό του εγχειρήματος, έκανε λόγο για την ρεαλιστικότητα των χρονοδιαγραμμάτων που έχουν τεθεί.

Σύμφωνα με το πλάνο του ΥΠΕΝ, για ολοκλήρωση των ΜΕΑ έως το 2030 θεωρείται ιδιαίτερα αισιόδοξη, ειδικά για την Αττική που παράγει το 50% των απορριμμάτων της χώρας.

Για το θέμα αυτό ο Κ. Ζέρβας πρότεινε προσαρμογή στον ευρωπαϊκό ορίζοντα του 2035, με δυνατότητα παράτασης στο 2040.

Εστιάζοντας στις περιβαλλοντικές και κοινωνικές διαστάσεις του ζητήματος που έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από πλευράς πολιτών, ο Κ. Ζέρβας επισήμανε ότι, αν και η ενεργειακή αξιοποίηση αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένη πρακτική, υπάρχουν ανησυχίες τοπικών κοινωνιών για τη δημόσια υγεία.

Για το λόγο αυτό τόνισε την ανάγκη επαρκούς διαβούλευσης με τους πολίτες και διασφάλισης αξιόπιστου ελέγχου από ανεξάρτητους επιθεωρητές.

Σύμφωνα με την έκθεση της ΚΕΔΕ, σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να υπονομευθεί η ιεράρχηση της διαχείρισης απορριμμάτων. Δηλαδή των διαδικασιών πρέπει να προηγείται η διαλογή στην πηγή και να ακολουθούν η επαναχρησιμοποίηση, η ανακύκλωση, η  κομποστοποίηση και τελευταία επιλογή να είναι η καύση.

Επανερχόμενος στην οικονομική διάσταση του θέματος, ο πρόεδρος της αρμόδιας επιτροπής της Ένωσης μίλησε για την συμμετοχή των δήμων στην κερδοφορία των μονάδων.

Με άλλα λόγια, η ΚΕΔΕ ζητά: «Οι δήμοι δεν είναι ανώνυμες εταιρείες· ό,τι αποκομίζουν το επιστρέφουν ανταποδοτικά στις κοινωνίες».

Τέλος, ζήτησε να κληθούν οι μελετητές και η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ σε συζήτηση με την ΚΕΔΕ, προκειμένου να δοθούν απαντήσεις σε όλα τα ανοιχτά ζητήματα, ενώ σημείωσε ότι το συνέδριο της ΚΕΔΕ τον Νοέμβριο θα μπορούσε να αποτελέσει την ευκαιρία για μια συνολική και τεκμηριωμένη τοποθέτηση της αυτοδιοίκησης.

Μετά το πέρας της εισήγησης του Κ. Ζέρβα, ο πρόεδρος της Ένωσης, στην τοποθέτησή του είπε: «Να σταματήσει η ταφή· το υπόλειμμα να αξιοποιείται ενεργειακά, αλλά με κανόνες»

Επίσης, υπογράμμισε ότι «εν έτει 2025» δεν είναι αποδεκτό η χώρα να συνεχίζει να θάβει σκουπίδια. Επανέλαβε την ιεράρχηση: ανακύκλωση (χαρτί, γυαλί, πλαστικό, αλουμίνιο), επανάκτηση/επανάχρηση, καφέ κάδοςγια τα βιοαπόβλητα και, για ό,τι δεν ανήκει στις παραπάνω κατηγορίες, ενεργειακή αξιοποίηση αντί για ταφή. Περιέγραψε εμπειρίες κοινωνικών αντιδράσεων (π.χ. σε ΣΜΑ) που εκτονώθηκαν με ενημέρωση και επιμονή των Δήμων, επισημαίνοντας ότι «πρέπει να δοθούν λύσεις, ακόμη κι αν κοστίζει πολιτικά».

Σύμφωνα με τον Λ.Κυρίζογλου, οι 4 όροι και παρατηρήσεις της ΚΕΔΕ είναι:

Χρηματοδοτήσεις μόνο για ανακύκλωση: Πόροι ΕΣΠΑ, έσοδα τέλους ταφής κ.λπ. να κατευθύνονται στην ανακύκλωση/πρόληψη, όχι στην ενεργειακή αξιοποίηση, η οποία «μπορεί να υλοποιηθεί με ιδιωτικά κεφάλαια».

Μικρή διαστασιολόγηση WtE: Οι έξι μονάδες να καλύπτουν το 20–25% των παραγόμενων αποβλήτων, ώστε να πιεστεί ο στόχος >65% ανακύκλωση/προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση (σύμφωνα με την ευρωπαϊκή ιεράρχηση).

Κόστος πολίτη σε σχέση με την ταφή: Μεταφορικά και gate fee να είναι ίσα ή χαμηλότερα από το πλήρες κόστος της εναλλακτικής της ταφής (εργασίες, επεκτάσεις ΧΥΤ, μεταφροντίδα, τέλος ταφής κ.λπ.).

Υποχρεωτική συμπαραγωγή (CHP/CCHP): Πέρα από το gate fee και τα έσοδα από ηλεκτρική ενέργεια (ως ΑΠΕ με βάση παλαιότερα νομοθετήματα), να υπάρχει θερμότητα/ψύξη που θα διατίθεται με μηδενικό ή χαμηλό κόστος σε οικιακό και δημόσιο τομέα (σχολεία, νοσοκομεία, κοινωνικά τιμολόγια).

Ακόμη ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ υπενθύμισε και την εθελοντική συμφωνία του Ιουλίου για αξιοποίηση δευτερογενών καυσίμων στην τσιμεντοβιομηχανία, τονίζοντας την ανάγκη σταθερότητας θέσεων από το πολιτικό σύστημα ανεξάρτητα από κυβερνητικούς ρόλους.

«Η Ευρώπη εφαρμόζει μεθόδους ανάκτησης. Εμείς δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να θάβουμε. Ναι στην ανακύκλωση πρώτα, αλλά το υπόλειμμα να μην επιστρέφει στη γη.» κατέληξε.